روش های خم ورق گالوانیزه

آشنایی با روش های خم ورق گالوانیزه

ورق یکی از قطعات فولادی بسیار مهم در ساخت و ساز و صنعت است. محصولات بسیاری پس از شکل دهی ورق تولید شده و روانه بازار می شوند. طی پروسه شکل دهی، محصول فولادی بدون شکستن و تغییر ضخامت به فرم مورد نظر تغییر می یابد. خم کاری یکی از پروسه های شکل دهی انواع محصولات فولادی است از این روش برای منحنی کردن ورق ها، تبدیل ورق به محصول ناودانی و… کمک گرفته می شود. در عمل خم کاری مقاومت کششی محصول در نظر گرفته شده و بر اساس آن میزان خمش صورت می گیرد تا پوشش خارجی ورق دچار ترک و شکستگی نشود. میزان خمش و مقاومت کشش محصولات فولادی مثل ورق گالوانیزه طی آزمایشات متعددی مورد ارزیابی قرار می گیرد و بر اساس آن پروسه خم کاری صورت می گیرد. این حد خمش برای محصولات نرم متفاوت است و امکان تا کردن محصولات فولادی وجود دارد.

تشخیص مناسب ترین روش برای خم فولاد

خم کاری ورق های فولادی به میزان کربن آن ها بستگی دارد هر چه میزان کربن محصول افزایش یابد استحکام آن بالاتر رفته و در نتیجه از میزان خمش آن کاسته می شود. در ورق هایی که میزان کربن معادل یا کمتر از ۱.۲ درصد باشد خمکاری سرد و  در ورق هایی که میزان کربن از مقدار ذکر شده فراتر باشد خمکاری روش گرم ضورت می گیرد. محصولاتی که انعطاف پذیری کمی دارند ابتدا حرارت دیده و سپس خم می شوند. شایان ذکر است ورق های روی در روش گرم بهتر خم می شوند.

از آنجا که فلزات خاصیت ارتجاعی دارند، بعد از خم شدن زاویه خم شدگی با زاویه ای که حین خمکاری در نظر گرفته شده کمی متفاوت خواهد بود به این اتفاق برگشت فنری فلز گفته می شود.

برگشت فنری در حین خمکاری سایر محصولات فولادی از جمله شمش، میلگرد، سیم و… نیز رخ می دهد. خمکاری محصولات فولادی به چند حالت  زیر صورت می گیرد:

  1. خمکاری به صورت مستقیم
  2. خمکاری به صورت منحنی
  3. خمکاری با حالت فلنج

آشنایی با انواع روش های خمکاری ورق

انواع روش های خمکاری ورق گالوانیزه با هدف ایجاد فرم مورد نظر روی محصول، بالابردن میزان مقاومت محصول در برابر کشش و خمیدگی، ایجاد اتصالات و سایر موارد انجام می شود. ابزارآلات و دستگاه های متعددی برای این منظور وجود دارد که هر کدام نتیجه خاص خود را دارند.

به صورت کلی خم کردن ورق های فولادی مثل ورق گالوانیزه به دو دسته بندی خمکاری دستی و ماشینی تقسیم بندی می شود.

  1. دستی: این روش از ابزارهایی مثل چکش، گیره و انبر قفلی استفاده می شود.
  2. ماشینی: در روش ماشینی از ابزارآلات و تجهیزات مخصوص برای خم ورق کمک گرفته می شود.

بر اساس شکل محصول، ضخامت و ابزارآلات می توان از انواع روش های خم دستی و ماشینی به شیوه سرد یا گرم کمک گرفت. در روش دستی از ابزارآلالت ساده ای چون گیره، چکش و انبر قفلی کمک گرفته می شود  به صورتی که ورق گالوانیزه روی گیره به صورت ثابت قرار گرفته و سپس توسط ضربات چکش در جهت خلاف گیره، خم می شود.

خم دستی ورق های نازک

ورق هایی با ضخامت و میزان خمکاری پایین را نیز می توان به صورت دستی فرم داد. ابتدا ورق به کمک دست خم می شود و سپس با ضربات چکش شکل می گیرد. برای جلوگیری از ترک خوردگی وآسیب در اثر اصابت چکش، می توان از قطعه چوبی در محل ضربه استفاده کرد.

خم دستی ورق های ضخیم

برای خم ورق های ضخیم حتما باید از ضربات چکش کمک گرفت و نمی توان آن را به صورت کاملا دستی شکل داد. در ابتدا ورق سخت و شکننده روی گیره ثابت شده و با ضربات چکش فرم می گیرد. به دلیل شکننده بودن شعاع ۲.۵ برابری ضخامت ورق در نظر گرفته می شود.  ورق های ضخیم قبل از خم کردن بهتر است گرم شوند.

رای خم کردن ورق های فولادی می توان از ابزارالات و دستگاه های مخصوص نیز کمک گرفت که در ادامه به تشریح آن ها خواهیم پرداخت.

انواع دستگاه ها مخصوص خم ورق در روش ماشینی

  1. خمکن دستی
  2. خمکن برقی (دستگاه اتوماتیک خمکاری ورق)
  3. خمکن هیدرولیکی و مکانیکی (پرس خمکن)
  4. خمکن ساده ستونی

برای خم ورق گالوانیزه یا سایر محصولاتی که ضخامت آن ها چیزی حدود ۱.۶ میلی متر از دستگاه خم کن کمک گرفته  می شود. مطابق با تصویر زیر سه مدل خم شدگی ورق به کمک خمکن دستی وجود دارد.

  1. فک به لبه گردان چسبیده است.
  2. به منظور ایجاد شعاع خم، فاصله ای وجود دارد که به آن فاصله هوایی می گویند. وجود فاصله موجب جلوگیری از ترک و زیبایی بیشتر محصول پس از خم می شود.
  3. برای مواردی که پیچیدگی در خم وجود داشته باشد از قالب برای حالت دهی بهتر محصول استفاده می شود.

۱- دستگاه خم کن دستی و نحوه کار با آن

این دستگاه ساختمان ساده ای دارد و برای ورق های نازک با طول کم و مواردی که انحناء محدود است، مورد استفاده قرار می گیرد.  دستگاه دارای یک فک ثابت و یک فک متحرک است، ورق بین این دو فک قرار گرفته و توسط اهرم خم کننده شکل می گیرد.  این دستگاه برای خم ورق گالوانیزه کم کربن تا ضخامت ۳ میلی متر مناسب است.

– آشنایی با دستگاه خم کن برقی

ماشین خم کن برقی کارایی بهتری نسبت به ماشین خمکن دستی دارد. اجزای این دستگاه به شرح زیر است:

    • موتور و جعبه دنده
    • فک بالایی که به کمک الکتروموتور حرکت می کند.
  • صفحه گردان برای خم کردن ورق.
  • تجهیزات برقی برای کارکرد صحیح دستگاه
  • جعبه کنترل دستگاه شامل دکمه های خاموش، روشن و دستور خم

در این روش ورق هایی تا ضخامت شش میلی متر را می توان خم نمود.

۳- معرفی دستگاه پرس خم کن

از دستگاه پرس خمکن برای ایجاد برجستگی، فرورفتگی، صافکاری و خمکاری انواع ورق فولادی مثل ورق گالوانیزه در زاویه های مختلف استفاده می شود. مدل های دستگاه پرس، قدرت و ظرفیت آن ها بسیار متنوع و در دو مدل معمول و بزرگ در بازار موجود هستند. دستگاه  به کمک قالب و سمبه کار می کند و قالب ها نیز مطابق با طول دستگاه تهیه می شوند. اجزای تشکیل دهنده دستگاه شامل:

  • ضربه زن: وظیفه انتقال نیرو به قالب و خمکاری را برعهده دارد.
  • بدنه دستگاه: از ورق فولادی با کربن بالا و با اتصالات جوشکاری ساخته می شود.
  • قالب سمبه و ماتریس: تهیه شده از فولاد ابزار
  • سیستم محرکه: منظور نیروی حرکت دهنده ضربه زن است. دستگاه ها بر اساس نیروی محرکه به دو صورت مکانیکی و هیدرولیکی دسته بندی می شوند.
  • و…

۴- آشنایی با دستگاه خم کن ساده ستونی

دستگاه خم کن در مدل فک ساده و فک لقمه ای در ابعاد مختلف در بازار موجود است. ورق بین دو فک قرار گرفته، دسته خم به سمت پایین حرکت داده می شود.. دستگاه نامبرده قادر به خم ورق فولادی کم کربن با ضخامت حدلکثر ۳ میلی متر است.

برای تشخیص بهتر ورق هایی که توسط این دستگاه ها پشتیبانی می شوند می توانید از جدول وزن ورق کمک بگیرید.

انواع خم میلگرد

انواع خم میلگرد

میلگرد یکی از مصالح پر کاربرد در صنعت و ساختمان است که به صورت کلاف یا شاخه ای برای فروش به بازار عرضه می شود. این محصولات برای تعبیه در بتن و افزایش مقاومت کششی باید در طول های مورد نظر به شیوه گرم یا سرد برش خورده شوند. شیوه برش سرد نسبت به روش گرم از مزایای بیشتری برخوردار است چرا که ممکن است برخی خواص فیزیکی، شیمایی و مقاومت محصول فولادی تحت تاثیر حرارت تغییر یابد. بر همین اساس روش برش سرد توصیه می گردد. ابزارهای متعددی برای خم و برش محصولات فولادی وجود دارد که به کمک آن ها می توان آماده سازی های لازم جهت تعبیه در بتن را پیاده سازی نمود. وزن میلگرد و ضخامت آن مهم ترین عامل تعیین کننده ابزارآلات برش و خم محصول است.

 

دستگاه خم و برش میلگرد به شیوه سرد

محصولات بسته به ترکیبات شیمیایی و نوع کارخانه سازنده، سختی متنوعی دارند. به عنوان مثال سایزهای مختلف میلگرد کارخانه ذوب آهن اصفهان ضخامت و سختی متفاوتی دارند. بسته به نوع محصول و قطر آن می توان شیوه مناسب برشکاری را برگزید.

از ابزارهای رایج برای برش میلگرد می توان به قیچی دستی ساده، قیچی نصب شده روی پایه، ماشین برقی یا همان گیوتین و… اشاره نمود.

  • قیچی دستی ساده: از این ابزار برای بریدن محصولاتی با ضخامت پایین استفاده می شود. در برخی موارد محصولات تا قطر ۱۶ را نیز می توان با این نوع قیچی های دستی در طول دلخواه برش زد.
  • قیچی هایی که روی پایه میز نصب می شوند: برای برش محصولاتی که قطر بالاتری دارند باید ابزاری با دهانه برش قوی تر انتخاب نمود. قیچی هایی که روی پایه میز کار کارگاهی نصب می شوند نیروی بیشتری را به محصول فولادی وارد می کنند و دهانه قوی تری نیز دارند از همین رو می توان سایزهای بالاتر را با این ابزار به راحتی برش داد.
  • ماشین و ابزارآلات برقی (گیوتین): به جز ابزارهای دستی، تجهیزات و ماشین آلاتی نیز وجود دارد که کار را ساده تر می کنند. این ابزارها امکان برش هر نوع میلگرد با هر سایزی را دارند و هیچ گونه محدودیتی هنگام کار با این دستگاه ها وجود نخواهد داشت. پروسه برش به صورت خودکار صورت می گیرد و نیازی نیست نیرویی به صورت دستی بر دستگاه وارد گردد.

 

برش میلگرد با سنگ فرز

در برخی موارد دیده می شود که از دستگاه های سنگ فرز برای برش کمک گرفته می شود. این روش به دلایل عدم رعایت نکات ایمنی از سوی آیین نامه ایمنی رد شده و توصیه نمی گردد. شایان ذکر است که حین برش محصولات فولادی علی الخصوص میلگرد، نکات ایمنی رعایت و فاصله مجاز با دستگاه حفظ شود زیرا شاخه ها پس از برش به صورت عمودی شتاب می گیرند.

برش میلگرد به شیوه گرم

از دیگر روش های برش می توان به شیوه گرم اشاره نمود. در این شیوه محصولات قطورتر به واسطه دستگاه برشی که برنول نام دارد به همراه اکسیژن و بوتان در مکان های خاص کارگاهی و تحت نظارت افراد متخصص صورت می گیرد. در این شیوه اعمال حرارت و فشار گاز موجب کاسته شدن میزان مقاومت محصول فولادی در ناحیه برش خواهد شد. به همین دلیل توصیه می گردد تا حد امکان از این شیوه جهت برش میلگرد استفاده نگردد.

استانداردهای جدول طول خم میلگرد

در برخی موارد نقشه سازه به گونه ای است که انتهای محصولات باید به حالت قلاب گونه ای خم شوند. خم انتهای مقاطع بدون ابزارآلات مربوطه کار پیچیده ای است از طرفی باید اصول و استانداردهای خم میلگرد رعایت گردد تا از ایجاد هر گونه ترک خوردگی جلوگیری به عمل آید. برای این منظور می توان مطابق با ضوابط درج شده در آیین نامه اجرایی ساختمان  و خم مجاز میلگرد عمل کرد که به شرح زیر هستند:

  • خم نیم دایره قلاب حدود ۱۸۰ درجه + ۴ db طول مستقیم
  • خم های ۹۰ درجه با طول مستقیم ۱۲ db
  • خم های ۳۵ درجه ای دارای طول مستقیم ۸ db

مقیاس های ذکر شده به صورت حداقل و برای خم انتهای میلگردهای اصلی می باشد. برای خم خاموت نیز ضوابطی وجود دارد که مطابق با آن می توان اقدام نمود که در ادامه مورد بررسی قرار گرفته اند.

  • در خم های ۱۳۵ درجه ای طول مستقیم میلگرد ۶ db است.
  • مقیاس ذکر شده در خم چنگک در انتهای محصول بوده و نباید از ۶۰ میلی متر کمتر باشد.

 

 

خم مجاز میلگرد

برای جلوگیری از کشش های منفی در طول مقاطع یا ایجاد تنش و کشش در محل اتصال قلاب و بتن باید ضوابط مربوطه رعایت و شعاع قوسی انتهای میلگرد از حد مجاز آن تجاوز نکند. حداقل میزان شعاع قوسی انتهای فولاد به نوع و ضخامت محصول ارتباط مستقیم دارد. در آیین نامه های اجرایی ملی قطر خم در محصولات متنوع فولادی از قطر اسمی محصول تعیین می گردد.

 

 

 

خمکاری میلگرد

میلگردهایی که در بتن تعبیه می شوند اشکال متنوعی دارند از همین رو باید آن ها را در طول دلخواه برش زد و سپس فرم داد. وسایلی که به صورت کلی در پروسه برش و خمکاری مورد استفاده قرار می گیرند به شرح زیر هستند:

میز کار خمکاری میلگرد

حین خمکاری نیروی بالایی به دست و کمر وارد می شود برای کاستن نیروی وارده بر بدن می توان از میز کار استفاده نمود. ارتفاع این میز متناسب با قد خمکار  تعیین می گردد. به صورت استاندارد ارتفاع میز خم حدود ۸۰ سانتی متر در عرض یک متر است. طول میز با توجه به طول میلگردهای مورد نظر جهت برش و امکانات کارگاه، ابعاد محیط و… تعیین می شود اصولا میزها در طول ۲ تا ۴ متر ساخته می شوند. میزها به صورت سنگین ساخته می شوند تا حین خمکاری تحمل فشار وارده را داشته باشند.

صفحه خم کن میلگرد

این صفحه به صورت مربع یا مستطیل از جنس فولاد است که زائده یا خاردارهایی روی آن سطح آن تعبیه شده. هدف از ایجاد این خارها جلوگیری از جابه جایی و حرکت محصول در پروسه خم است. برای ثابت شدن صفحه خم کن می توان آن را به کمک پیچ و مهره روی میز کار متصل نمود. جهت ایجاد خم استاندارد میلگرد فاصله بین زائده ها با قطر هماهنگ است.

ضوابط پذیرش آزمایش میلگرد

میزان مقاومت کششی بتن پایین و ضعف آن به شمار می رود برای تقویت نیروی کششی از میلگرد کمک گرفته می شود. محصول فولادی تعبیه شده نباید دارای انحنا یا خمیدگی باشد. در برخ مواقع حین حمل، محصولات کج و خمیده می شوند این محصولات قبل از تعبیه در بتن باید کاملا صاف شوند. این عملیات از طریق ماشین آلات کششی صورت می گیرد.

 

 

سندان و پتک

در برخی کارگاه ها به دلیل عدم وجود دستگاه های کشش و صاف کن میلگرد، از پتک یا ابزارهای مشابه برای برطرف کردن خمیدگی های موجود در طول محصول کمک گرفته می شود که وزن پتک با قطر آن هماهنگ است. ضربات وارده نباید به گونه ای باشند که سطح مقاطع تغییر یابد.

آچار خم کن میلگرد

آچار یکی دیگر از ابزارهای خم میلگرد دستی است. در این روش محصولاتی با قطر کم در آچاری F شکل قرار گرفته فشار وارده بر دسته آچار، موجب خم شدن محصول می گردد. دهانه آچار از فولاد سخت ساخته شده تا نیروی وارده در اثر خمکاری را متحمل شود.

دستگاه خمکاری میلگرد

در این شیوه کلیه محصولات اعم از قطور و نازک را می توان فرم داد. صفحه گردانی روی دستگاه تعبیه شده که به واسطه موتور به چرخش در می آید حرکت این صفحه توسط پدال کنترل می شود. میلگردها در اثر عبور از سوراخ های تعبیه شده روی صفحه و چرخش آن خم می شوند.

خم استاندارد میلگرد

در اغلب موارد محصولات به شیوه سرد خم می شوند. شیوه خم توسط بازرس ناظر تعیین می گردد. بهتر است خمکاری به صورت مکانیکی و به کمک تجهیزات مربوطه صورت گیرد تا انحنای خم استاندارد باشد. شایان ذکر است عواملی چون دما و سرعت خم نیز بر کیفیت نهایی پروسه تاثیرگذار هستند. کار در دمای پایین تر از ۵ درجه و باز کردن خم های ایجاد شده، خلاف استانداردهای رایج هستند. کلیه محصولات بعد از انجام عملیات خم و برش مجددا توسط بازرسین خط مورد ارزیابی قرار گرفته تا از عدم وجود ترک خوردگی در محصولات اطمینان حاصل گردد.